Hulpmiddelen voor gelaryngectomeerden

Veel gelaryngectomeerden maken gebruik van hulpmiddelen als het spraakknoopje (button) of de electrolarynx om te kunnen spreken.

Anderen maken bij het spreken voor grotere gropene gebruik van geluidsversterkers.     

Het stoma wordt uit hygienisch oogpunt veelal afgedekt met een filter, speciale kleding of door een op maat gemaakt halssieraad.

Via de webwinkel van de patientenvereniging NSvG zijn alle hulpmiddelen te bestellen en daarnaast beschikken de medewerkers van het Infocentrum over alle benodigde kennis en ervaringsdeskundigheid van en over de hulpmiddelen. 

Spreekventiel of button

Enige tijd na de operatie zal begonnen worden met het aanleren van een nieuwe spraak. De geluidstrillingen moeten op een andere wijze tot stand worden gebracht, omdat de stembanden zijn weggenomen. De plooien in het bovenste deel van de slokdarm kunnen ook als geluidsbron gaan fungeren.

Wanneer er lucht langs deze plooien wordt gevoerd, kan er geluid ontstaan. Bij de slokdarmspraak wordt lucht via de mondholte in de slodarm gebracht. Bij het terugkomen van deze lucht in de mond, ontstaat het slokdarmgeluid. Hiermee leert men woorden en later weer zinnen spreken.

Tegenwoordig wordt in bijna alle gevallen tijdens de operatie een spraakbutton geplaatst. Met behulp van dit spreekventiel, ook wel button, spraakknoopje (Provox*) genoemd, kan men door het stoma af te sluiten met behulp van een vinger of door het gebruik van een spreekklep weer spreken. 

Electrolarynx

Als na een totale laryngectomie het spreken met behulp van een spraakbutton of met de injectiestem niet tot de moeglijkheden behoort is een derde mogelijkheid het spreken met behulp van een 'electrolarynx'. Dit is een apparaat dat in de hand tegen de mondbodem of hals gehouden wordt, waarbij de trillingen van een trilplaatje worden doorgegeven aan de lucht in de mondholte.

Het nadeel is dat de stem vrij robot-achtig klinkt. Ondanks dat: wanneer spreken op een andere wijze niet lukt dan kan het een bruikbaar alternatief zijn. De electrolarynx wordt door meerdere fabrikanten op de markt gebracht. De Servox (zie afbeelding) is er een van.

Meer info over Servox

YouTube: uitleg over de truTone  

Spraak- of stemcomputer

In uitzonderlijke gevallen blijkt het na de laryngectomie niet mogelijk te communiceren met behulp van een spraakbutton, de slokdarmstem of een electrolarynx. In die gevallen is communicatie mogelijk met behulp van een spraak- of stemcomputer. Er zijn verschillende modellen op de markt.

Een voorbeeld is de Lightwriter. Deze is uitgerust met een dubbele display. De communicatiepartner krijgt dezelfde tekst te zien als op het display van de gebruiker. De getypte tekst kan door de spraaksynthesizer woord voor woord worden uitgesproken, maar ook zin voor zin.

Op de site van Toby!Churchill vindt u alle gegevens en verschillende demonstraties van de Lightwriter.

Geluidsversterking

Gelaryngectomeerden die sprekend met de spraakbutton of de slokdarmspraak over (te) weinig volume beschikken om bij lezingen een grotere groep toe te kunnen spreken kunnen gebaat zijn met een (stem)versterker.

Verschillende voorlichters maken bij de voorlichting aan beroepsgroepen of scholen gebruik van een geluidsversterking. Zelf gebruik ik meestal de Monacor WAP-3 of de Monacor TXA-400, waarbij mijn voorkeur uitgaat naar de TXA-400.

Monacor TXA-400: De TXA-400 is een door middel van een handgreep draagbare ontvanger/versterker/luidsprekerkast (afmeting 22 x 29 x 15,5 cm en een gewicht van 3,3 kg), met draadloze microfoon en schoudertas. Het maximale uitgangsvermogen is 20 Watt. De TXA-400 kan zowel op netstroom als op een 12 Volt accu, of acht 1,5 volt batterijen werken. De microfoon wordt gevoed via een eigen 9 volt batterij. Het apparaat kan op een tafel of een statief geplaatst worden. De draadloze microfoon wordt in de hand gehouden. 

Monacor WAP-3: De WAP-3 is een door middel van een buikriem draagbare versterker/luidspreker. Bijbehorend een microfoontje met hoofdbeugel. Het maximale uitgangsvermogen is 5 Watt. Het apparaat kan zowel op netstroom als op zes 1,5 volt batterijen werken. De gevoeligheid voor 'rondzingen' is groter dan bij de TXA-400 en de geluidskwaliteit is minder. Daar staan tegenover dat men bij gebruik van de hoofdbeugel een onbeperkte mobiliteit heeft en een aanmerkelijk lagere prijs. 

Heeft u vragen of wilt u informatie over deze geluidsversterkers: neemt u contact op met Klaas Feenstra  

Voor direct bestellen: Patientenverenging NSvG

Sieraden voor gelaryngectomeerden

Marianne Hoedemaekers

Hoe is de keuze om sieraden te ontwerpen voor gelaryngectomeerden tot stand gekomen?

Het uitgangspunt van Marianne Hoedemaekers was om een collectie sieraden te ontwerpen, die meer inhield dan alleen sieraad.

Het moest voor de drager/draagster iets extra’s betekenen. Zij heeft daarbij gelaryngectomeerden als doelgroep gekozen. De plaats van het stoma is ook de plek waar men graag een (hals)sieraad draagt. Behalve sieren kan het sieraad dan ook beschermen en het stoma aan het oog ontrekken.

Op de website van Marianne Hoedemaekers is een deel van de collectie te zien.  

Mail naar Marianne Hoedemaekers